ICT in de zorg niet zaligmakend

Goede afspraken nodig over uitwisseling patiëntinformatie en gebruik ICT

Uit onderzoek van de Inspectie voor de Gezondheidszorg blijkt dat de risico’s die in de zorg ontstaan door gebrekkige informatie-uitwisseling tussen zorgverleners en instellingen niet automatisch kunnen worden opgelost door de toepassing van ICT. ICT in de zorg is dus niet zaligmakend. Eerst moet de basis op orde zijn.

Zo kan ICT pas een zinvolle bijdrage leveren aan een veiligere zorg als er eerst duidelijke afspraken zijn gemaakt over welke informatie nu precies relevant is. Om informatie vervolgens te kunnen delen via ICT-systemen, moeten er bovendien afspraken komen over het opslaan en delen van die informatie. De Inspectie voor de Gezondheidszorg roept het zorgveld op om zo snel mogelijk zorgbrede normen en standaarden te ontwikkelen.

Onderzoek

De Inspectie voor de Gezondheidszorg onderzocht voor haar jaarlijkse rapport ‘De Staat van de Gezondheidszorg’ de relatie tussen risico’s in de zorg die worden veroorzaakt door problemen met informatie uitwisseling, en de rol van ICT daarbij. De belangrijkste conclusie van het onderzoek is dat de risico’s voor de patiëntenzorg die ontstaan door slechte informatie–uitwisseling, niet automatisch kunnen worden opgelost door ICT. Eerst moet de basis in orde zijn.

Dossiervoering onder de maat

De Inspectie voor de Gezondheidszorg constateert in haar toezicht al langere tijd dat de dossier-voering in veel zorginstellingen onder de maat is. Dossiers van patiënten zijn vaak niet actueel, niet compleet en bevatten lang niet altijd de informatie die voor zorgprofessionals van belang is. Binnen een instelling is de informatie over een patiënt vaak versnipperd opgeslagen in verschillende systemen die niet met elkaar kunnen communiceren. Bij vergelijking komt de informatie bovendien niet altijd overeen. Dat levert risico’s op voor de patiënt. De inspectie vindt dat er één dossier per patiënt zou moeten zijn waarin iedereen werkt. Dit maakt de kans op fouten een stuk kleiner.

Schakels

Hoe verder de schakels in de zorg van elkaar af liggen, hoe groter de knelpunten zijn. De informatie-uitwisseling tussen de eerste lijn, ziekenhuizen, verpleeghuizen en GGZ verloopt vaak slecht. Dit geldt ook voor de informatie-uitwisseling bij patiënten die na een opname naar huis gaan voor nazorg of palliatieve zorg. Er zijn geen afspraken over welke informatie relevant is en de elektronische systemen van instellingen kunnen meestal niet met elkaar communiceren.

Winst

De Inspectie voor de Gezondheidszorg vindt dat structurele knelpunten met prioriteit moeten worden opgelost, omdat dit veel winst kan opleveren voor de patiënt. Daarbij moet worden begonnen aan de basis. De inspectie roept het zorgveld op tot het maken van zorgbrede normen en standaarden over welke informatie voor wie beschikbaar moet zijn, op welke manier deze wordt opgeslagen, in welke terminologie, en hoe de uitwisseling van deze informatie geautomatiseerd met ICT zou moeten plaatsvinden. Om dit tijdig te realiseren, adviseert de Inspectie voor de Gezondheidszorg de minister van VWS hiervoor een commissie of task force in te stellen met gezag en draagvlak in het veld.

Rol patiënt

De inspectie pleit bovendien voor een grotere rol van de patiënt bij de uitwisseling van informatie tussen zorgverleners. Daarbij zou iedere patiënt zonder belemmeringen zijn of haar patiëntendossier online moeten kunnen inzien. Dit is mogelijk binnen de huidige wetgeving en wordt in sommige zorginstellingen al gedaan. De patiënt moet dan wel expliciet toestemming geven voor het delen van noodzakelijke informatie over zijn of haar gezondheidssituatie tussen zorgverleners.