Bouw en Uitvoering

Uniek concept woonzorg

Woonzorg

Zorg- en bedrijfsvisie nodigen uit tot dehospitalisatie

Jonge, zorgbehoeftige cliënten willen met name modern kunnen wonen. Vanzelfsprekend. Dat kan in zorginstelling De Laurenburg in Vlaardingen, waar de professionele hulpverleners ondersteuners heten, en dat vooralsnog als enige in Nederland een OER erkenning in de wacht heeft gesleept. Een uniek concept op het gebied van woonzorg.

Door: Dirk Rodenburg

In het huidige tijdperk van schaalvergroting in de zorg – beoogde fusiepartners tuimelen in de zucht naar stemverheffing richting zorgverzekeraars soms over elkaar heen – zou je bijna vergeten dat het uiteindelijk gewoon om goede zorgverlening gaat. En dat er ook onder de kleinere ‘spelers’ pareltjes van initiatieven tot bloei komen. De redactie van tvb ZORG werd onlangs getipt inzake De Laurenburg in Vlaardingen, een onderdeel van Zorgcombinatie Nieuwe Maas, enkel daar actief, dat een spiksplinternieuw woon-zorgconcept inhoudt. De cliëntpopulatie varieert in de leeftijd van achttien tot 65 jaar. Cliënten met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) of een spierziekte wonen hier volledig zelfstandig mét de garantie van 24-uurs zorg. Het pand staat op het terrein van instelling Het Zonnehuis, separaat maar – indien nodig – facilitair binnen handbereik. Een suffig verpleeghuisimago is hier ver te zoeken. Het gebouw maakt een designers indruk en is spacy. Elke woning herbergt een zit- en slaapkamer, sanitaire unit, keukenblok en bergruimte. Regerend wereldkampioen rolstoeltennis Esther Vergeer verrichtte er jongstleden april mede de opening. tvb ZORG traceerde de unique selling points en verdiepte zich in enkele interessante bedrijfskundige aspecten.

OER

Bij binnenkomst worden we al snel naar het mooie onderkomen geleid. Een cliënt reageert bijna verbolgen, quasi verontwaardigd, als er gevraagd wordt of we misschien even haar kamer mogen zien. Om zo een indruk te krijgen. De reden van haar opstelling? Ze hééft geen kamer. Ze heeft een appartement. Het zet meteen de toon. De cliënten van de 21 etagewoningen van De Laurenburg zijn ruim behuisd en hebben een hoge mate van eigen regie. En deze autonomie gaat beduidend verder dan de letter die in de beleidsnotities van veel zorginstellingen zo goed uit de verf komt, maar waarvan de implementatie in de praktijk vaak een stuk weerbarstiger is.

Hoofd Zorgdienst Bianca van Bommel vertelt: ‘We werken hier onder meer met het zogeheten OER-model. Dit staat voor Ondersteuning Eigen Regie. Het is een wetenschappelijk getoetst handelings- en organisatiemodel voor het primaire proces in de directe praktijk. Het geeft de medewerkers handvatten om de invloed van de cliënt op het ondersteuningsaanbod vorm te geven. Het is beslist niet hetzelfde als ‘u vraagt, wij draaien’. Zeker niet. Er is sprake van een gelijkwaardige interactie. Het model bestaat uit zeven karakteristieken (zie kader, red.), waarbij onder meer de organisatie van de zorg wordt gekenmerkt door een flexibel, geregeld afstemmen van werktijden en werkzaamheden. Het is misschien wel leuk te vermelden dat toen wij onze nieuwe cliënten vroegen wanneer zij bijvoorbeeld dachten te willen douchen, we antwoorden kregen als: ‘Ik douchte in mijn vorige instelling altijd op woensdagochtend, en stond altijd om acht uur op.’ Dat was nogal gedacht vanuit de organisatie, eerlijk gezegd. Waarop wij verkondigden: dat gaan wij niet doen. Denk na over wat je werkelijk wilt en wij kijken vervolgens naar de opties. Dat was positief schrikken, en nodigde uit tot dehospitalisatie – afscheid nemen van ingesleten gewoontes, die klakkeloos werden uitgevoerd en gangbaar waren geworden. Wij nemen de echte wensbaarheid van de cliënt als uitgangspunt. Voordat er verhuizing naar De Laurenburg plaatsvindt, is er al zeker tweemaal een huisbezoek geweest en is de beoogde daginvulling al uitgebreid langsgekomen. En, als die eenmaal is vastgesteld, blijft deze niet een starre constante. De kunst is om er natuurlijk qua mogelijkheden de rek in te houden. Maar dit lukt heel goed. De begrenzingen zitten ‘m in zaken als ZZP’s, organisatiewaarden en -normen en beroepsmatige verantwoordelijkheid. Onze professionals of zorgverleners hebben ook een andere plek gekregen. Ze zijn niet minder belangrijk geworden of werken minder hard, integendeel, maar ze zijn wel verschoven in de ‘hiërarchie’. Was de volgorde voeger eerder: cliënt, zorgverlener, mantelzorger, vrijwilliger – nu komen ze na de vrijwilliger. Die bijzondere positie komt tot uitdrukking in de naamgeving, waarbij wij de voorkeur geven aan ondersteuner.’

‘Eigen’ domotica

Een van de onderscheidende conceptwaarden van De Laurenburg betreft de inzet van domotica. Nu is dit in de zorg allang geen nouveauté meer. Maar de intramurale werkzaamheid ervan is meestal nogal generiek, zoals ook de functie van alarmering rond onrustige psychogeriatrische zorgvragers. In de thuiszorg is een individueel toegespitst gebruik al veelvoorkomender. Maar bij De Laurenburg is er sprake van een specifieke gebruikersinzet bínnen een klinische setting. Natuurlijk is er de noodseinfunctie, maar ook de bediening van de ingang met camera en eigen zonnescherm, tot en met de regulering van het tv-volume door een volledig bedlegerige zorgvrager, die dit kan door enkel het hoofd te (kunnen) bewegen met een ingenieuze applicatie in het kussen.

Hieruit spreekt niet alleen een visie qua zorg, maar ook in bedrijfsmatig opzicht is De Laurenburg visionair bezig; zoiets dient natuurlijk wel gefaciliteerd te kunnen worden. Bianca van Bommel nogmaals: ‘Zeker. Nu je alles gerealiseerd ziet, zou je bijna vergeten dat de eerste ideeën alweer zeven jaar geleden zijn ontstaan. De grootste leerervaring is voor ons geweest om zowel inhoudelijk als bedrijfsmatig tijdig te starten. Daarin ligt de winst. En ook om de samenwerking te zoeken, in de non-profit en profit sector; en zowel in de breedte als in de diepte. Zo zou zonder de rol en bijdrage van het Prinses Beatrix Fonds de domoticavoorziening beslist niet mogelijk zijn geweest. En ambassadeurs Ivo Niehe en Laetitia Griffith betuigden hun ruimhartige inzet. Dat doet de zaak goed. Maar er waren meer ‘partners’, zoals het fonds Schiedam/Vlaardingen e.o. en fonds NutsOhra en ook de gemeente. Bovendien zochten en vonden wij kleinere subsidieverstrekkers in de omgeving. Zoiets maakt allemaal deel uit van een moderne bedrijfsvoering. Want hierdoor zijn er mogelijkheden gecreëerd om bij huis dagbestedingsactiviteiten uit te voeren. We kennen een eigen houtbewerking en een tuin met kas, waar de opbrengst van de zelfgekweekte planten weer terugvloeit naar de cliënten. Daar financieren we dan weer nieuwe dingen mee. En bij de onlangs georganiseerde Broekpolder Regatta voor historische platbodems ging de volledige opbrengst naar ons project. Bij dit soort zaken zitten we er bovenop. Ook door op deze wijze te denken en te handelen kun je werkelijk heel ver komen.’

  • 1. De ondersteuning krijgt vorm doordat de cliënt uitgenodigd wordt tot het maken van keuzes, het nemen van initiatief, het nemen van verantwoordelijkheid; om door te zetten, alternatieven te zoeken en te reflecteren.
  • 2. De keuzes of wensen van een cliënt vormen het vertrekpunt voor het ondersteuningsaanbod.
  • 3. De ondersteuner nodigt de cliënt doorlopend uit om keuzes en/of wensen kenbaar te maken.
  • 4. De ondersteuner reageert op de keuzes of wensen van de cliënt.
  • 5. De ondersteuner informeert de cliënt.
  • 6. In de interactie met de ondersteuner wordt de cliënt uitgenodigd om invloed uit te oefenen op de situatie.
  • 7. De organisatie pleegt een maximale inspanning om het onder-steuningsaanbod aan te passen aan de keuzes en/of wensen van de cliënt.
Opdrachtgever: St. Zorgcombinatie Nieuwe Maas
Locatie: Vlaardingen
Bouwperiode: december 2008-december 2009
Bouwdirectie: 1.700.000
Constructeur: Bouwkundig adviesburo Baas BV
Adviseur: Plan & Projectpartners
Architect: GelukTreurniet Architecten
Sector: utiliteitsbouw
(Bron: Dura Vemeer Bouw Heyma BV)